Verwonderd door licht

Meer over Christelijke meditatie

Stil worden voor God: Christelijke meditatie

We leven in een tijdperk waarin de beleving en de ervaring van mensen belangrijk is. Overal komen we het tegen: via televisie, kranten, tijdschriften en social media. Er is veel aanbod waarin het gaat om wat jij als mens beleeft en ervaart.

Op het vlak van zingeving en spiritualiteit zien we die behoefte aan ervaring ook. Veel mensen zijn ernaar op zoek. Ook mensen die bij de kerk betrokken zijn of de kerk hebben verlaten. Velen komen terecht bij oosterse tradities of uitingen daarvan in yoga, mindfulness of een tijdschrift als Happinez. Mensen zoeken naar verdieping, verstilling en inspiratie en doen dat vaak buiten de kerk. Terwijl het christelijk geloof zelf zoveel inhoud en rijkdom heeft in de Bijbel en haar rijke traditie. Juist ook op het gebied van verstilling, gebed en meditatie. De verhalen uit de Bijbel zijn prachtige parels die ons een leven lang glans en verdieping kunnen geven.

Binnenkamer

Stil worden voor God is belangrijk voor je relatie met God. Bidden kun je op verschillende manieren, zoals we ook in de Bijbel kunnen lezen. In het Nieuwe Testament wordt op meerdere plaatsen aan Jezus gevraagd hoe we moeten bidden. Hij antwoordt dat we niet op pleinen en straten moeten bidden, maar binnen met een gesloten deur. Om ons dan zonder omhaal van woorden tot onze Vader in het verborgene te richten (Matteüs 6:5-15). Opmerkelijk is dat Jezus hier het woord ‘binnenkamer’ (NBG ’51) noemt, om daar te bidden. Dit duidt op je terugtrekken in stilte, maar wijst zeker ook op het gebed in stilte in je eigen hart. Iets wat wij als mensen overal in alle situaties kunnen doen.

De christelijke traditie vertelt ons dat niet alles wat op een gebed lijkt ook echt een gebed is, hoe goedbedoeld ook. Vaak is ons gebed een soort verlanglijstje dat we bij God voorleggen, waarin we alleen zelf aan het woord zijn. Terwijl de traditie vertelt over bidden als onszelf ontvankelijk maken voor God, ons open stellen, zodat we in de stilte iets van God gewaar kunnen worden.

Ontvankelijk

Stil worden staat haaks op onze tijd waarin het lawaai en het rumoer de overhand heeft. We worden geleefd door de voortdurende stroom van prikkels die op ons afkomt en veel mensen ziek maakt (burn-out, overspannen). Stil worden kan heilzaam zijn. In deze heilzame stilte kun je ook iets van God ervaren, je relatie met God verdiepen en opbouwen. God de Eeuwige is in de stilte aanwezig. God wacht op ons of wij stil willen worden voor de Eeuwige. Stil worden is niet iets dat je zomaar lukt, je moet je erin oefenen. Daarnaast kan stilte ook confronterend of pijnlijk zijn. Stilte kan van alles bij je naar boven brengen waar je liever niet aan wordt herinnerd. Onze reactie kan dan juist zijn om voortdurend de radio, tv of mobiel aan te zetten, het lawaai op te zoeken.

Het is een uitdaging om de stilte toe te laten en datgene wat er bij je naar boven komt er te laten zijn en bij God neer te leggen. Gods Geest is erbij wanneer jij je op Gods Licht focust en je voor God open wilt stellen. Daar mag je op vertrouwen en daar mag je God om vragen. Paulus zegt dat we door ons ontvankelijk op te stellen kunnen ervaren dat de heilige Geest in ons ruimte vindt om te bidden (Efeziërs 6:18).

Stil worden voor God, ruimte en rust vinden om jouw antenne op God af te stemmen moet je oefenen en leren en lukt meestal niet in één keer. Wanneer het je lukt, ga je ervaren dat het weldadig is voor je lijf, geest en ziel. Dat hoor je yoga- en mindfulnesscursisten ook vertellen. Maar stil worden voor God gaat nog een stap verder omdat  je God erbij betrekt en je erop mag vertrouwen dat God in de stilte aanwezig is. Dat betekent niet dat dit op bestelling gaat, wij hebben God niet in onze broekzak.

Relatie

Om stil te worden is het belangrijk om de omstandigheid en voorwaarden te scheppen die jou helpen om alles wat je met je meedraagt even tot rust te brengen, of dat wat je bezwaart heel bewust bij God neer te leggen. Dan komt er ruimte, ontvankelijkheid, een openheid waarin God zich wil laten kennen, waarin we iets gewaar mogen worden van God. God niet veraf maar juist heel dichtbij, een God die werkzaam wil zijn in ons leven. Een God die niets liever wil dan een relatie met ons aangaan. Als je hier iets van ervaart kan dat het verschil maken in je leven en kun je je gedragen voelen. Dat wil niet zeggen dat wanneer je in stilte en gebed dichter bij God komt je leven over rozen gaat. Het gaat er niet om dat wanneer je bidt je alles krijgt wat op je verlanglijstje staat, zo werkt het niet. Verhelderend vind ik wat Lucas zegt: wanneer je God erom vraagt zal God jou de heilige Geest geven (Lucas 11:9-13). De heilige Geest van God die je bemoedigt, troost, op weg helpt. Die je de ervaring en beleving geeft dat God met jou op weg is, dat God alle dagen van jouw leven werkzaam is. Zo mag je ervaren dat je persoonlijk een relatie met God mag en kan hebben. Zo kun je je gedragen weten door de liefde van de Eeuwige.

Als je vaker mediteert kan dat een verandering in je leven teweeg brengen voor jezelf persoonlijk maar ook voor je kijk op de wereld om je heen.

Meditaties

Ter voorbereiding

  • Kies een rustige plek waar je niet gestoord wordt.
  • Zet de afbeelding van de icoon waarbij je wilt mediteren tegenover je.

De meditatie

  • Steek een kaars aan als teken dat je je in de meditatie op het Licht van God wilt richten. Zolang je mediteert brandt de kaars.
  • Begin de meditatie met een ontspanningsoefening met daarin aandacht voor je ademhaling. Dit helpt je om van je hoofd naar je hart te gaan.
  • Het is niet vreemd dat je afgeleid wordt door gedachten en geluiden om je heen. Merk het op en probeer je er niet mee te verbinden. Ga steeds in alle rust met je aandacht terug naar je ademhaling.

 Ontspanningsoefening

ik heb 2 ontspanningsoefeningen ingesproken die je kunt doen voorafgaand aan de icoon meditatie.

Geschreven Meditaties bij de iconen

Mediteren vanuit christelijke bronnen kun je op diverse manieren doen. Daar is veel over geschreven is (zie Handboek voor Christelijke meditatie redactie,Lex Boot, 2011). Hier beschrijf ik vooral meditaties die je bij de iconen kunt doen. De tekst waar de icoon naar verwijst kan daar uiteraard ook een rol in spelen.

Ik zal hier een algemene meditatie beschrijven die je bij iedere icoon kunt gebruiken. En een geleide meditatie bij de icoon Jezus de Barmhartige.

Beeldmeditatie bij een icoon , deze meditatie kun je bij elke icoon doen.

Laat je leiden door je ogen. Kijk aandachtig naar de icoon.

  • Zie de icoon eerst als geheel. Wat zie je aan kleur, vorm, beweging? Blijf goed kijken.
  • Wat zie je erin?
  • Stap als het ware in de icoon en neem ergens plaats.
  • Wat roept het bij je op? Dat kunnen prettige indrukken zijn of juist niet.
  • Ga nu met de indrukken die je hebt opgedaan de stilte in.
  • Leg aan het einde van de meditatie aan God voor wat je hebt ervaren in deze meditatie. Doe dat in een gebed of in stilte.
  • Keer langzaam terug uit de meditatie en word je bewust van de plek waar je zit. Rek je uit en doof tot slot de kaars.

Geleide meditatie bij de icoon: Jezus de Barmhartige

‘Komt allen tot mij die vermoeid en belast zijn en ik zal je rust geven’

  • Laat je leiden door je ogen. Kijk aandachtig naar de icoon.
  • Zie de icoon eerst als geheel. Wat zie je aan kleur, vorm, beweging? Blijf goed kijken.
  • Wat zie je erin?
  • De paars gekleurde mens is gebarsten en beschadigd, en duidelijk belast en/of vermoeid. Deze mens schuilt bij Jezus.
    Herken je daar iets in van jezelf: van belast zijn, overbelast? Of waren er situaties in het verleden waarin jij je zo gevoeld hebt? Heb jij iemand om bij te schuilen wanneer jij kwetsbaar bent, pijn of verdriet hebt? Of voelde jij je alleen in je verdriet?
  • Durf jij in de icoon te stappen en bij Jezus te schuilen? Durf je jouw verdriet bij hem neer te leggen?
  • Is er op dit moment iets waar je mee zit, wat je aan zorg met je meedraagt of waar je onder gebukt gaat? Leg dit bij Jezus neer en wordt stil.
  • Kijk vervolgens Jezus aan. Hoe kijkt hij jou aan? Heeft Jezus jou op dit moment iets te zeggen? Wat betekent het dat Jezus je aankijkt.

Jezus’ gezicht is van marmer en heeft geen uitdrukking. Welke uitdrukking zie jij in dit gezicht?

  • Ga nu met de indrukken die je hebt opgedaan de stilte in.
  • Leg aan het einde van de meditatie aan God voor wat je hebt ervaren in deze meditatie. Doe dat in een gebed of in stilte.
  • Keer langzaam terug uit de meditatie en word je bewust van de plek waar je zit. Rek je uit en doof tot slot de kaars.
  • 00.1 - Ontspanningsoefening ter voorbereiding

  • 00.2 - Ontspanningsoefening ter voorbereiding

  • 00.3 - Algemene icoon meditatie die je bij iedere icoon kunt doen

  • 2. Pantocrator, p.35

  • 4. Annunciatie, p.41

  • 7. Op de proef gesteld, p.47

  • 8. Transfiguratie, p.49

  • 9. Uit het water gered, p.53

  • 10. Verloren zoon, p.55

  • 11. De Barmhartige, p.57

  • 12. Levend water, p. 59

  • 13. Wie zonder zonde is, p.61

  • 14. De zaaier, p.63

  • 16. Maria en Marta, p.67

  • 17. Maaltijd van de Heer, p.69

  • 22. Pieta, p.81

  • 24. Hemelvaart en Pinksteren, p.85

  • 25. Vrijheid van Geest, p.87

  • 26. Wazige spiegel, p.91

Kruiswegiconen

  • 0.7. Verloochening, p.113

  • 0.9. Gedragen Last, p.123

  • 0.14 Opstanding, p.133